Hidrostatik Biliminin Öncüsü ve Hidrodinamiğin Kurucusu Fransız Matematikçi, Fizikçi ve Filozof BLAISE PASCAL (1623-1662) “Eski Yunan’dan sonra geometride en büyük ilerlemeyi sağlayan ünlü bilim adamı Pascal, çok küçük yaşlarda bile birçok keşfin sahibi, çok başarılı bir bilim adamıdır. Matematik alanındaki pek çok çalışma ve buluşunun yanında Pascal, fizik alanında da önemli keşifler yapmıştır. Atmosfer ve sıvı mekaniği hakkında araştırmaları olan Pascal, atmosferde yüksekliğe göre değişen bir basınç olduğunu keşfetmiştir. Şırıngayı ve hidrolik kaldıracı icad etmiş, baro-metrenin gelişmesini sağlamıştır.” Blaise Pascal 1623 yılında Clermont Ferrand Fransa’da doğdu. Daha üç ya-şındayken annesini kaybetti. 1632 yılında, zamanının iyi matematikçilerinden olan baba Etienne Pascal, çocuklarını da alarak Paris’e yerleşti. Pascal burada öğrenimine başladı. Matematiğe ilgisi büyüktü, 12 yaşında kendi kendine geo-metri çalışmaya başladı. Daha o zamanlarda hiç yardım görmeden üçgenin iç açılarının toplamının, iki dik açının toplamına eşit olduğunu buldu. Daha sonra babasıyla beraber Academie Parsienne’deki derslere katılmaya başladı ve 16 yaşına geldiğinde Profesör Girard Desargues’in yardımcısı ve öğrencisi oldu. Bu dönem konikler üzerinde yoğun şekilde çalışarak konu hakkında bir kitapçık yayınladı. Bu eserin mükemmelliği karşısında, Descartes bunun Pascal kadar genç bir kimsenin eseri olduğuna inanmakta çok güçlük çekti. Pascal, 1639 yılında da geometride “Pascal’ın Esrarengiz Altıgeni”ni ortaya koydu. Son derece parlak bir zekaya sahip olan Pascal, fizik olarak ise oldukça zayıftı. O, matematik problemlerine dalmış çalışırken babası onun sağlığının bozulmasından endişe ediyordu. Bu nedenle bir ara onun matematik çalışmasını engellemek istedi. Ne var ki bu durum Pascal’ın matematik tutkusunu daha da güçlendirdi. Euclides’in “Elements” adlı geometri kitabını kısa bir zaman içinde okuyup bitirdi. Pascal, Euclides’in ilk otuz iki önermesini Elements adlı kitabındaki sıraya göre bulmuştur. 1642 yılında bugün Paris sanayi müzesinde saklanan aritmetik işlemlerini mekanik olarak yapan hesap makinesini icat etmiştir. Fizikte, havanın ağırlığını, sıvıların denge halini bulmuştur. Yine havanın basıncı hakkında “Pascal Kanunları”nı belirlemiştir. Dört yüz tane önerme ortaya koymuş fakat eser basılamadığı için kaybolmuştur. Pascal yirmi üç yaşlarında iken babasının tayini çıkması nedeniyle Paris’ten ayrılarak Rouen şehrine yerleşmiştir. Pascal’ın 1646 yılında babasının bir has-talığı sırasında ona bakan iki din adamının vesilesiyle dini konulara olan ilgisi iyice artmıştır. Bir ara geçici bir felç geçirmiştir. Bu ağrılarının yoğun olduğu bir dönemdir, fakat tüm rahatsızlığına rağmen çalışmaları sürmektedir. Pascal’a göre rastlantı geometriye dökülebilir. Onun olasılıklar hesabına yakla-şımı, “Pascal Üçgeni” denen aritmetik üçgene dayanır. Pascal Üçgeni, binom açılımındaki katsayıları bulmaya yarar. Bu üçgenin, biyolojideki uygulamalar, matematik, istatistik ve pek çok modern fizik konularında uygulama alanı vardır. Pascal daha sonra sikloit üzerine incelemelere başlamıştır. Traité des sinus du quart ducercle (Çeyrek Çemberin Sinüsleri Üzerine İnceleme) isimli eserinde Leibniz’in de yararlanacağı karakteristik üçgeni bulmuştur. 1653 yılından itibaren sıvıların kararsızlığı üzerine bir kitapçık yazdı. Bu kitapçıkta kendi ismiyle anılan Basınç Kanununu açıkladı. Binom üçgeni üzerinde çalıştı ve birtakım gelişmelere zemin hazırladı. 1648’de Toriçelli’nin çalışmalarını inceledi. Bir dağa çıkartılan barometredeki civa sütununun düştüğünü, yani yükseklerde hava basıncının azaldığını, civa sütununu hava basıncının tuttuğunu saptadı. Böylelikle yükseklikle basıncın değiştiğini gösterdi. Bir ara Pascal ve çağdaşı olan Descartes tanıştılar ve yaptıkları çalışmalarla ilgili fikir alışverişinde bulundular; fakat pek anlaştıkları söylenemezdi. Pascal, 1651 yılında babasını kaybetti ve kendini bilimsel araştırmalarına verdi. 1654 yılında bir kaza geçirdi. Bu kazadan kurtuluşu, onun, hayatın amacı gibi pek çok konuyu yeniden düşünmesine ve dinine sıkı sıkıya sarılmasına neden oldu. Bu sırada bilimsel çalışmalarına ara verdi. 1658 yılında zarif sikloid eğrisi (teker eğrisi) üzerinde çalışmaya başladı. Sekiz gün gibi bir süre zarfında eğriye ilişkin önemli buluşları oldu. Bu eğri ile ilgili olan çeşitli problemleri çözmeyi başardı. Bu buluşlarından bazıları müstear Amos Detonville ismiyle aynı yıl kitap olarak yayımlandı.

Pascal çocukluğundan itibaren çok sağlıklı bir insan olmadı, bünyesi hep zayıftı. 39 yaşında vefat edene kadar pek çok sağlık problemi yaşadı. Hastalıklarının getirdiği zorluklara karşın, yine de durmaksızın çalıştı. 1658 yılından itibaren Pascal’ın başağrıları şiddetlendi ve dört yıl boyunca sağlığıyla ilgili çok zorluklar yaşadı. 1662 yılında Paris’de öldü. Ölümünden sonra yapılan otopside, ağrıları-nın nedeninin beynindeki bir hastalıktan kaynaklandığı saptandı. Pascal’ın felsefeyle ilgili en ünlü kitabı Pensées (Düşünceler)’dir. Bu kitap ya-şam, din, bilim üzerine onun Allah inancını ve dindar yönünü vurgular. Pascal, Allah’a olan bağlılığını dile getirdiği eserinde, Allah’a inanmayan bir insanın büyük bir kayıp içinde olacağını belirtmiştir. Pascal’ın bu kitabı ölümünden birkaç yıl sonra yayınlanmıştır. Pascal, Fermat ile birlikte olasılıklar kuramını kurdu ve bu kuramın tüm ayrın-tılarına açıklık getirdi. İki bilim adamı bu kuramı oluştururken, mektup yoluyla sürekli haberleşmişlerdir. İlk yazılan mektuplar kaybolmuştur fakat daha sonraki mektuplar hala mevcuttur. Pascal büyük matematikçi Fermat’la da çağdaştı. Olasılıklar kuramının keşfini Fermat’la paylaştı. Kendisini harika çocuk diye ünlü yapan yaratıcı geometri fikrini, kendisinden daha az ünlü olan Desargues’dan aldığı ilhamla geliştirdi. Daha çok din ve felsefe konularına eğildiği için matematiğe az zaman ayırdı. Bilim tarihinde çok önemli bir yeri olan Pascal, inançlı bir bilim adamıdır. Pascal çalışmalarında Allah’ın, matematikten elementlerin düzenine kadar her şeyin Yaratıcısı olduğunu ifade etmiş ve Allah’ın sonsuz gücünü hayranlıkla dile ge-tirmiştir. Pascal, tüm çalışmalarında Allah inancına yönelmiş ve dinin güzelliklerini insan-lara hatırlatmıştır. Ona göre, bir insan eğer Allah’ın varlığına ve dine inanırsa erdem, üstünlük ve mutluluk onun olacaktır. Eğer insan O’ndan uzaklaşırsa, ahlaksızlık, sefalet, mutsuzluk, karanlık ve umutsuzluk onunla birlikte olacaktır. Pascal, insanların inançlı oldukları sürece dünyada mutluluk elde edeceklerini ve ahirette de cenneti kazancaklarını, çevresindeki inançsız insanların ise, ellerin-deki her şeylerini kaybetmiş olarak cehennemle karşılaşacaklarını belirtmiştir. Pascal eserlerinde şu sözlere yer vermiştir:

“Sebeplerin varacağı son nokta, onun ötesinde çok şey vardır. İnsanoğlunun mahiyeti arzu ve isteklerle doludur, o bütün bunları tatmin edebilecek olana müştaktır.” “Biz gerçekleri sadece sebeplerle değil, kalple de buluruz.” “Kuvvete dayanmayan adalet aciz, adalete dayanmayan kuvvet zalimdir.”