Milliyetçilik akımının yayılması üze-rine Osmanlı Devleti’nde;

• Tanzimat Fermani,
• Islahat Fermanı,
• Meşrutiyet rejimi

uygulamaya konulmuştur.

1876’da Kanun-i Esasi’nin (ilk anayasa) ilan edilmesinde Genç Osmanlılar etkili olmuştur.

Her ne kadar anayasaya bağlı olsa da padişah,

• meclisi açma-kapatma,
• meclisi tatil etme,
• kanun teklif etme,
• kanunları onaylama,
• sürgün, idam

gibi yetkilere sahipti.

93 Harbi (1877-1878 Osmanlı Rus Savaşı) bahanesiyle Meşrutiyet yönetimine II. Abdülhamit son vermiş, otuz yıllık istibdat (baskı) dönemi başlamıştır.

Ittihat ve Terakkicilerin baskısı ile 1908’de, Meşrutiyet ikinci kez ilan edilmiş ve demokrasi biraz daha baskın bir şekilde geri gelmiştir.

Fikir Akımları

Sanayi İnkılabı’nın ekonomik açı-dan, Fransız İhtilali’nin siyasi açıdan yıprattığı Osmanlı Devleti ve toplumunda “kurtarma çalışmala-rı” başlatılmıştır.

Tanzimat Fermanı, Islahat Fermanı ve 1. Meşrutiyet’i kapsayan dönemde, Osmanlıcılık fikir akımı olarak uygulanmıştır. Devlet içinde yaşayan bütün ulusları “eşit” kabul etme, böylece her ferdin devletine sahip çıkmasını sağlayarak milliyetçilik isyanlarını önleme ve devletin bütünlüğünü koruma hedeflenmiştir.

93 Harbi sonrası Balkanlar’ın büyük ölçüde elden çıkması, Osmanlıcılığın yerini İslamcılı-ğın almasını sağlamıştır. Önce Osmanlı Müslümanlarının, sonra bütün dünya Müslümanlarının halifeye destek vermesi sağla-narak devletin bütünlüğünü korumak hedeflenmiştir.

Türkleri milli bir duygu ile birleş-tirmeyi amaçlayan Türkçülük ise zamanla Turancılığa dönüş-müş ve bütün dünyadaki Türklerin tek çatı altında toplanması hedeflenmiştir.

Batıcılık ile Batı’ya ayak uydurarak ile ülkenin kurtuluşu hedeflenmiştir