“El- Kindi, geometride ilk defa açıları pergel ile ölçen, sıvıların özgül ağırlıklarını hesaplayan kişidir. Felsefeden tıbba, ilahiyattan siyasete, matematikten astronomiye, meteorolojiye, psikolojiden diyalektiğe, optikten kimyaya kadar yirmi ayrı sahada eser vererek sayıları 270’in üzerinde bir külliyat oluşturmuştur.”
Tam adı Ya’kub ibn İshak el- Kindi’dir. Doğum tarihi tam olarak bilinmemekle beraber 796 senesinden sonra Kufe şehrinde doğduğu sanılmaktadır. Güney Arabistan’ın Kinde kabilesinden geldiği için Kindi ismiyle tanınmış, Ortaçağ Avrupası’nda ise “Alchindus” adıyla anılmıştır.
Babası yıllarca Kûfe valiliği yapmış olan Kindi, küçük yaştayken babasını kay-betti. Çocukluk ve ilk gençlik yılları Kufe ve Basra’da geçti. Geleneksel temel eğitimden sonra dil ve edebiyat alanında eğitim gördü. Sonraları Bağdat’a yerleşti ve matematik, felsefe, din ilimleri, astronomi ve tıp ilimlerini öğrendi. Özellikle mantık ve geometri konularında söz sahibi oldu.
Dönemin Abbasi Halifesi Me’mun tarafından Beytül Hikme’deki tercüme kurulunda görevlendirildi. Eski Yunan ve Hind’den miras kalan ilmi ve felsefi eserlerin çevirisini yaptı. Yaptığı çevirilere kendi yorum ve eleştirilerini de ekledi.
Kindi, eski Yunan kuramcılığını, felsefe üzerine kendi yazdığı eserlerinde de eleştirerek yeni teori ve kavramlar geliştirdi.
Bağdat’ta bulunduğu yıllarda astronomi ve tıp alanında çalışmalar yaptı. Uzun yıllar mekanik konusunda incelemeler yaptı. Bu alanda görüş ve fikirlerine başvurulan bir üstad konumundaydı. Ortaçağ bilginleri de Kindi’nin bu ilminden faydalanmaya çalıştılar.
Fen alanında hemen her dalda yüksek bilgi sahibi olan Kindi, bunların her birine pek çok yenilikler getirdi. Açıların pergelle ölçülmesini ilk olarak o sağladı. Düşünce sistemini matematik temeli üzerine kurmaya çalıştı; yalnız fiziğe değil, tıp bilimine de matematiği uyguladı. Bileşik ilaçlar teorisinde matematik kullandı. Sıvıların özgül ağırlıklarını hesapladı. Çekim ve düşme konularına ilişkin deneyler yaptı. Optikle ilgili olarak kapsamlı araştırma ve çalışmalar yaptı. Hem İslam hem de Avrupa bilim çevreleri onun bu alanda hazırladığı eserleri kaynak olarak kabul etti. Kindi optik alanındaki çalışmalarında Theon ile Euclid’in eserlerinden yararlandı. Kindi’ye göre görme olayı, gözden koniksi olarak dağılıp genişleyen ve eşyayı saran ışık demeti sayesinde meydana gelmekteydi. Kindi, kimya ile ilgili çalışmalarında, Cabir İbn Hayyan’ın aksine minerallerin aynı temel maddelerin birleşmesinden meydana geldiğini ve birbirine dönüşebileceğini savunan görüşe karşı çıktı. Ona göre, mineraller, doğada oluşur ve her biri kendine özgü özelliklere sahiptir; birini diğerine dönüştürülmesi söz konusu olamaz. Dolaysıyla altın ya da gümüşün daha az değerli olan bakır ya da kurşundan elde edilmesi mümkün değildir. (Bilim Tarihi, Doruk, s: 73) Kindi, meteoroloji alanında da çalışmalar yaptı ve bu konuyla ilgili 10’dan fazla eser- hazırladı. Musikiyle ilgili konularda da öncü çalışmalar yaptı ve eserler yazdı. Einstein’dan yüzyıllar önce, izafiyet teorisini (rölativite) geliştirdi. Kindi’ye göre, tüm varlıklar ve varlığa ilişkin fiziki olaylar izafidir. Zaman, mekan, hareket, bir-birlerinden bağımsız değildirler. Tam tersi bunların tamamı birbirine bağlı izafi olaylardır. Mekan hareketle, hareket mekanla, cisim zamanla, zaman cisimle ve dolayısıyla hepsi birbiriyle bağımlıdır. Kindi’nin bu konuya getirdiği açıklama şöyledir: “Zaman ancak hareketle, cisim hareketle, hareket cisimle vardır. O halde; cisim, hareket ve zamandan birinin diğerine bir önceliği yoktur.” İslam aleminde felsefi görüşler ilk defa Kindi ile ortaya çıkar. Kindi, felsefenin amacının Allah’a erişmek olduğunu ortaya koymuştur; Allah mutlak Bir’dir. Mutlak varlık olması nedeniyle, Mutlak Bir’in şekli, niteliği, niceliği, maddesi yoktur ve O göreli bir varlık değildir. Kindi, doğulu ve batılı birçok bilim adamını etkilemiştir. İbn-i Heysem, Bacon ve Witelo onun yapıtlarından faydalanmışlardır. Ahmed Serahsi, Ebu Ma’şer Ca’fer bin Muhammed Belhi, Hasne-veyh, Naftuye gibi bilim adamlarını yetiştirmiştir.
İbni Sina da Kindi’nin en iyi takipçilerinden biri olmuştur. Kindi’nin yazdığı eserlerin sayısı 270’i aşmakta ve bilimde 17 alanı kapsamak-tadır. Bunlardan 22’si felsefeye, 16’sı astronomiye, 14’ü matematiğe, 32’si geometriye, 22’si tıp bilimine, 12’si tabiat bilimlerine, 7’si musiki konularına, 5’i psikolojiye, 9’u da mantığa ilişkindir. Eserlerden birkaçının ismi; Risale fil Akl Risale fi Mahiyyetin Nevmi ver Rüya Risale fil Cevahiril Hamse Risale fil illetis Selci vel Berdi vel Berki ves Savaiki ver Radi vez Zemherir Risale fiş Şuaat Risale fi İhtiyaratil Eyyam De Intellecto Secondum Aristoteles et Platonem Risale fi İhtilafil Manazır Fi Marifeti Kuval Edviyetil Murekkebe Felsefe terimleri sözlüğü olan Risale fi hudûdefi’l-Ahzân Kindi 867 yılında Bağdat’ta vefat etmiştir.

Bir yanıt yazın