Timurlenk ünlü Türk hakanıdır. Savaş meydanlarında yenilmezliği ile tanı-nan dünyanın en büyük fatihlerinden biridir. Aksak Timur anlamına gelen Farsça Timur-i leng’den Türkçe’ye yansıdığı şekliyle Timurlenk olarak anı-lır. Bunun nedeni Timur’un sağ tarafında kısmi felç geçirmiş olmasıdır. Timur İmparatorluğu’nun kurucusudur. İmparatorluğu’nun sınırları batıda Akdeniz, güney batıda Hindistan ve kuzeyde Rusya’ya kadar yayılmıştır. Timur 1336 yılında, Türkistan’ın Keş (Yeşil şehir) şehri yakınlarında yaşayan kü-çük bir Tatar asker ailesinin çocuğu olarak dünyaya geldi. Ailesi Barlas boyuna mensuptu. Babası Emir Turgay, boyun reisi idi. Mütevazı koşullarda doğmuş olmasına ve fiziksel sakatlığına rağmen çok zeki bir kişi olan Timurlenk, devletini 1370’de Cengiz Han’ın Moğol İmparatorluğu’nun kalıntıları üzerine kurmuştur. 14. yüzyılda Maveraünnehir’de, hanlar arasında mücadele başgöstermişti. Doğu Türkistan’da hüküm süren Tuğluk Timur, karışıklıktan yararlanarak Ma-veraünnehir’i işgal etti. Bundan sonra Timur, Tuğluk Timur’a bağlılığını bildir-direrek onun hizmetine girdi. Böylece Timur Keş yöresinin idaresini eline aldı. Daha sonra Maveraünnehir’in yönetimini teslim alan İlyas Hoca’nın zalimce davranışları nedeniyle Timur, Emir Hüseyin ile birlikte Horasan’a gitti. Aslında Timur’un hedefi başında bulunduğu büyük bir devlet kurmaktı. Bu istekle Ma-veraünnehir’e geri döndü. Emir Hüseyin ile Keş şehrini ele geçirip Maveraünnehir’in hakimi oldu. Ancak daha sonra Timur ile Emir Hüseyin’in araları bozuldu. Bunun üzerine Timur Belh’i kuşatarak onu yendi. Emir Hüseyin’in vefatından sonrada burada emir ilan edildi ve 1370 yılında hükümdar oldu. Ardından Semerkand’a gelerek hükümdar tah-tına oturdu. Kendisini Moğol ve Cengiz Han’ın soyundan gelen biri olarak ilan edip, eski imparatorluğu yeniden canlandırma amacını ilan etti. Tahta oturduktan sonra hemen fetih hareketlerine başladı. İlk seferi, Çağatay Hanlığı’na bağlı Harezm üzerine oldu. 1371-1379 yılları arasındaki seferlerle Ha-rezm’i kendine bağladı. Daha sonra yaptığı akınlarla Kaşgar, Yarkent ve Aksu gibi şehirleri aldı. 1391-1395 yılları arasında yaptığı seferlerle Altın Orda Devleti’nin çökmesine neden oldu. Ardından güneybatı seferine çıktı. Bağdat’ı, Azerbay-can’ı ve bazı Güney Anadolu şehirlerini aldı. Osmanlı hakimiyetine girmek isteyen beylikleri kendisine bağladı. Bundan sonra Hindistan’a sefer düzenledi. 1399’da Kuzey Hindistan’ı zaptetti. Hindistan seferinde pek çok ganimet ve fil ele geçirdi. Semerkant’a götürülemeyecek şeyleri ise imha ettirdi. Timur’un ordusunun yap-tığı yıkım öyle şiddetliydi ki, Delhi’nin eski haline dönebilmesi yüz yıl kadar sürdü. Ordusu yüzbin kişiden fazlaydı. Askeri kuvvetleri Cengiz Han’ı hatırlatıyordu. Atlılar ok ve kılıç kuşanıyordu. Askerlere uzun seferlerde kullanacakları erzakları taşıyan atlar eşlik ediyordu. Timur savaşlarda filleri de kullanmıştı. Savaş sırasında düşmanı korkutmak için boru ve davul çalınıyordu. Timur’a göre kendisiyle rekabet edebilecek iki devlet vardı. Bunlar Osmanlılar ve Memluklar idi. Timur Hindistan’dan döndükten sonra Osmanlılara karşı seferlere başladı. Önceden Celayiroğullarının ve Karakoyunluların topraklarını ele geçirmişti. Bu devletlerin hükümdarları bazen Yıldırım Beyazıt’a bazen de Memluklara sığınıyorlardı. Yıldırım Beyazıt’ın kendine bağladığı Anadolu beyliklerinin bazı hükümdarları da Timur’a sığınmışlardı. Timur 1400 yılında Anadolu’ya girerek Sivas’ı aldı. Bu seferleri Halep, Hama, Humus ve Şam’ı alıp Akka’ya kadar ilerleyene kadar sürdü. Yıldırım Beyazıt Timur’un Sivas’ı işgalinden dolayı hoşnut değildi. Bu iki hükümdarın arasının açılmasına neden oldu. Yıldırım Beyazıt, Sivas ve Erzincan’ı alarak Erzurum’a kadar ilerledi. Timur, Yıldırım Beyazıt’a mektup göndererek kendi hakimiyetini tanınmasını istedi. Yıldırım ise bunu kabul etmedi. Bunun üzerine 28 Temmuz 1402 yılın-da Timur, büyük ordusu ile Anadolu’ya girdi. Ankara’yı kuşattı. İki ordu Çubuk Ovası’nda karşı karşıya geldi ve savaşı Timur kazandı. Yıldırım Beyazıt ise esir düştü. Ankara Savaşı’ndan sonra Osmanlı Devleti’nde Fetret Devri başladı. Timur’un Anadolu beyliklerine eski topraklarını vermesiyle Anadolu Türk birliği bozulmuş oldu. Timur’un Rumeli’ye geçerek kendisine zarar vereceğini düşünen Bizans İmparatoru, ona büyük vergiler ödemeye başladı. Timur’a bağlılığını bildirdi. 1404 yılında Timurlenk Mısır Sultanı’ndan ve Bizans İmparatoru I. Juanis’ten bile vergi alıyordu. Timur İmparatorluğu çok zengin bir duruma gelmişti. Saray hazineleri ağzına kadar doluydu. Ama Timurlenk’in savaşma isteği hiç bitmiyordu. Çin’e bir sefer düzenledi. 200.000 kişilik bir ordunun başında Çin’e giderken 1405’te Otrar’da hastalanarak vefat etti. Gur-e Amir adlı mezarı bugün Semerkant’ın en büyük mimari anıtı olarak kabul edilmektedir.

Posted in

Bir yanıt yazın

Hayati Kartal sitesinden daha fazla şey keşfedin

Okumaya devam etmek ve tüm arşive erişim kazanmak için hemen abone olun.

Okumaya Devam Edin