Hz. Ömer ikinci İslam Halifesi’dir. İslam’ı yeryüzüne yerleştirip, hakim kıl-mak için çok çaba harcamıştır. Peygamberimiz’e en yakın olan sahabeler-den biridir. Adaleti, devleti üstün bir başarıyla yönetmesi ve cesaretiyle tanınan örnek bir yöneticidir. Hz. Ömer, 581 yılında Mekke’de doğmuştur. Babası, Hattab b. Nüfeyl, Ku-reyş’in Adiy boyuna mensuptur. Annesi, Ebu Cehil’in kardeşidir. Hz. Ömer’in küçüklüğünde, babasına ait deve sürülerine çobanlık yaptığı, sonra da ticarete başladığı bilinmektedir. İslam’la şereflenmeden önce Mekke eşrafı arasında yer alıyordu ve Mekke şehir devletinin elçilik görevi onun elindeydi. Bir savaş çıkması durumunda karşı tarafa elçi olarak Ömer gönderilir ve dönüşünde onun verdiği bilgi ve görüşlere göre hareket edilirdi. Ayrıca kabileler arasında çıkan anlaşmazlıkların çözümünde de etkin rol alır ve verdiği kararlar bağlayıcılık vasfı taşırdı. Arap dili ve edebiyatıyla ilgiliydi, bu nedenle iyi bir hatip olarak tanınırdı. İlk başta Hz. Ömer’in İslam hakkında pek bilgisi yoktu. Eniştesinin ve kız karde-şinin Peygamberimize tabi olarak Müslüman olduğunu öğrendiği zaman, önce onlara tepki gösterdi. Ancak daha sonra Kuran’ı görüp okuduğunda hemen Müslüman olmayı kabul etti. Bunun üzerine Peygamberimiz’i ziyaret etti. Bir rivayete göre de Peygamberimiz onu gördüğünde Müslüman olmasını söylemiş Hz. Ömer de hemen orada Kelime-i Şahadet getirerek Müslüman olmuştur. Hz. Ömer, Peygamberimiz’in tebliğinin altıncı yılında Müslüman olmuştur. O, iman edenlerin arasına katıldığı zaman Müslümanların sayısı yetmiş seksen kişi kadardı. Hz. Ömer’in Müslümanlığı kabul etmesi, İslamiyet tarihinde yeni bir çığır açtı. O devirde Müslümanlar Mekkeli müşriklerin, gösterdiği zorbaca tavırlardan dolayı Beytullah’a gidip namaz kılamıyor, ancak gizlice biraraya gelebiliyorlardı. Hz. Ömer Müslüman olunca doğruca Beytullah’ın yanına gitti ve Müslüman olduğunu yüksek sesle ilan etti. Orada bulunanlar şiddetli tepki gösterdiler. Ancak o, müşriklere karşı mücadelesini sürdürerek onların Müslümanlara gösterdiği muhalefeti kırdı ve bir avuç Müslümanla birlikte herkesin gözü önünde Beytullah’ta namaz kıldı. Onun bu şekilde saflarına katılması Müslümanlara büyük bir moral desteği sağlamıştı. Müşrikler, cesaret ve kararlılığını eskiden beri bildikleri için ona karşı gelmeye cesaret edemiyorlardı. Hz. Ömer Müslüman olduktan sonra sürekli Peygamberimiz’in yanında bulun-muş, savaşlarda onu savunup kendisine destek olmak için elinden gelen gayreti göstermiştir. Müslümanlar Mekke’den gizlice Medine’ye göç etmeye başladık-larında, Hz. Ömer, beraberinde yirmi arkadaşı ile birlikte Medine’ye doğru yola çıkmıştır. İbn Mes’ud; “Onun hicreti bir zaferdi” demektedir. Bununla birlikte Hz. Ömer, Peygamberimiz’in önemli kararlar alacağı zaman görüşlerine önem verdiği ve istişare yaptığı kişiler arasındaydı. Medine döne-minde İslam’ın yükselişi için çok çalışmıştır. Hz. Ömer ileri görüşlüydü ve aldığı kararlar çok isabetliydi. Bunun yanında iyi ve cesur bir askerdi. Bedir, Uhud, Hendek, Hayber savaşlarında komutan olarak görev yapmıştır. Peygamberimiz’in vefatının hemen ardından ortaya çıkan karışıklığın düzene konmasında büyük sorumluluk yüklenmiştir. Daha sonra Hz. Ebu Bekir’in halife seçilmesiyle en büyük yardımcısı Hz. Ömer olmuştur. Hz. Ebu Bekir vefat edeceğini anladığında, Hz. Ömer’i kendisine halef tayin etmeyi düşünmüş, diğer Müslümanlar da bunu onaylamışlardır. Peygamberimiz’in sağlığında Arap yarımadası Müslümanların hakimiyetine girmiş ve insanlar bölük bölük İslam’a girmişlerdi. Peygamberimiz İslam’ın yayılmasını engellemek isteyen Bizans İmparatorluğu’na karşı askeri seferler düzenlemişti. Hz. Ebu Bekir de Bizans hakimiyetindeki topraklara askeri akın-lar yapmış, aynı zamanda dönemin despot devletlerinden olan İran İmpara-torluğu’na karşı akınlar düzenlemişti. Hz. Ömer de bu siyaseti devam ettirdi. Suriye’nin fethinin tamamlanması için gayret gösterirken, öte taraftan İran cephesinde netice almak için ordular gönderiyordu. İran ordusu Kadisiye Savaşı ile yenilgiye uğratıldı. Hükümdar Kisra, saraylarını İslam ordusuna terk ederek doğuya kaçtı. Yapılan seferlerle İran’ın bazı bölgeleri savaş ile, bazı bölgeleri de barışçıl yöntemlerle İslam’ın hakimiyetine sokuldu. Bunun yanında Azerbaycan sulh yoluyla ele geçirildi. Ayrıca Ermenistan da feth edildi. Daha sonraki dönemde seferler batıya kaydırıldı. Civardaki şehir ve kasabalar feth edildikten sonar, Kudüs kuşatıldı. Şehirdeki Hristiyanlar bir süre direndilerse de sonunda barış istemek durumunda kaldılar ve şehri bizzat Hz. Ömer’e teslim etmek istediklerini açıkladılar. Bunun üzerine Hz. Ömer Kudüs’e beyaz bir devenin üzerinde girdi, yanında ise kentin Yunan yöneticisi Başrahip Sophronius vardı. Hz. Ömer Peygamberimiz’in Miraç’a çıktığı noktayı görmek istedi. Oraya geldiğinde eğilerek dua etmeye başladı. Daha sonra Hz. Ömer Kudüs’te kilise ziyareti sırasında namaz vakti geldiğinde, Başrahip kendisinin kilisede namazını kılmasını teklif ettiğinde nezaketle bu teklifi reddetti. Eğer kabul ederse gelecekteki Müslümanların bu olayı anıtlaştırmak için buraya cami inşa etmek isteyebileceklerini düşünüyordu. Daha sonra bu Kutsal Mezar kilisenin karşı-sına Hz. Ömer cami inşa edildi. Ardından Hz. Ömer kısa bir müddet Kudüs’te kaldıktan sonra Medine’ye geri döndü. Bundan sonra İran cephesinde karışıklıklar çıkmaya başlayınca Hz. Ömer, Hicri 21 yılında başlayan ve sürekli takviye edilen seferlerle Azerbaycan ve Ermenis-tan da dahil olmak üzere, Horasan’a kadar bütün İran topraklarını İslam devle-tinin sınırları içine kattı. Diğer taraftan sahabelerden Amr b. el-As, Mısır’ı feth etmeyi başarmış, Müslümanları Mısır’dan geri püskürtmek için İskenderiye’de hazırlıklara girişen Bizanslıların üzerine yürüyerek burayı ele geçirmişti. Böylece Suriye’den sonra, Mısır da Bizans’ın hakimiyetinden çıkmış oldu. Asırlarca Bizans ve İran devletlerinin zulmü altında ezilen, horlanan topluluklar İslam’ın herkesi saran merhameti ile yüz yüze geldiklerinde hemen Müslüman-lığı seçmekteydiler. Ayrıca herkes dininde özgür bırakılıyordu. İnanç özgürlüğü bulunmaktaydı. Hz. Ömer devlet içinde de çeşitli düzenlemeler yaptı. Askerlere yapılan harca-maların kayıt altına alınmasını istedi. Ayrıca gelir ve giderlerin hesabının tam olarak bilinmesini sağlayacak sistem kurdu. Bununla birlikte askeri kayıtların tutulduğu, fey ve ganimet gelirlerinin dağıtımının kaydedildiği “divan” teşkilatını kurdu. Yargı işlerini düzene koymak için valilerden ayrı ve bağımsız çalışan kadılar tayin etti. Tayin ettiği kadılara, görevlerini ne şekilde yapmaları gerektiğine dair talimatlar verir ve onların bu çerçeve dışına çıkmamalarını tenbihlerdi. Hz. Ömer adalete çok önem verirdi. Mevki, rütbe, soyluluk gibi hiçbir ayırım gözetmeden hakların sahiplerine verilmesini sağlardı. Bu konuda onun yanında bir köle ile efendisi arasında bir fark yoktu. Hz. Ömer eğitime her zaman çok değer vermiştir. Feth ettiği ülkelerde okullar açmış, buralara eğitmenler tayin etmiştir. Kur’an-ı Kerim’i okumak ve uygulamak için gerekli eğitimin verilmesini sağlamıştır. İslam’ı tebliğ çalışmalarının yürütülmesi için sahabelerden ve diğer alimlerden faydalanmıştır. Hz. Ömer devlet savunmasına da büyük önem vererek, İslam devletinin dışa-rıdan gelebilecek saldırılara karşı güvenliğini sağlamak için ordugah şehirler oluşturmuştur. İran ve Hindistan taraflarından gelebilecek deniz seferlerine karşı Basra ordugah şehrini kurdurmuştur. Bu şehrin yeri bizzat Hz. Ömer tarafından tesbit edilmiştir. Şehri kurmak için Utbe b. Gazvan sekiz yüz adamıyla o zaman boş ve ıssız olan Haribe bölgesinde Basra şehrini inşa etmiştir. Bununla birlikte takvimin kullanılmasına ilk defa Hz. Ömer döneminde başlan-mıştır. Hicret esas alınarak oluşturulan takvimle devlet işlerinde kolaylık sağ-lanmıştır. Ayrıca o dönemde devletin farklı bölgelerinde farklı para birimleri kul-lanılmaktaydı. Bu yüzden Hz. Ömer Hicri 17’de para bastırarak piyasaya sürdü. Ayrıca Hz. Ömer toplumu ilgilendiren işlerde karar alacağı zaman mutlaka isti-şare yapardı. İlk önce Müslümanların çoğunluğu ile görüşür, ardından Kureyş-liler’in düşüncesini sorar, en son da sahabelerin görüşlerini alırdı. Başka dinden olan kişiler için de onların fikirlerini alarak karar verirdi. Devrinde İslam’ın yükselmesini sağlayan Hz. Ömer sabah namazı kılarken Me-cusi asıllı Ebu Lülüe’nin saldırısıyla vefat etti. Olay Hicri 23. senenin Zilhicce ayında Çarşamba günü gerçekleşti. İki tarafı keskin ve zehirli bir hançerle darbe alan Hz. Ömer olduğu yere yıkıldı ve üç gün sonra vefat etti. Hicri 24 senesinin Muharrem ayının ilk günü Pazar günü Hz. Ebu Bekir’in yanına defnedildi.